Stoppen met roken

Zondagochtend kwam ik de keuken in lopen. Ik maakte een kop koffie en wilde automatisch een sigaretje draaien. Maar ik had m'n shag boven laten liggen. Ik voelde me al niet helemaal geweldig: beetje keelpijn, matig geslapen. Er kwam een boosheid naar boven die op niemand anders was gericht dan mezelf. Net een week geleden konden we opgelucht adem halen omdat onze zoon geen enge ziekte heeft, en ik lok het voor mezelf gewoon uit door lustig door te blijven paffen. Dit soort boosheid is precies wat ik nodig heb om iets te veranderen. En dus besloot ik ter plekke te stoppen met roken.

Dit is de derde dag en het gaat prima. Ik heb wel momenten dat ik een sigaret wil, maar het is meer een automatisme dan een echte behoefte. Veel water drinken helpt, kauwgom kauwen ook. Het vooruitzicht van een betere reuk en smaak, een minder slechte conditie en geen stinkende kleding meer, is ook niet verkeerd. En met het geld dat ik bespaar kan ik leuke dingen doen.

Effe doorbijten.

Goed nieuws

Gistermiddag mochten we ons om vier uur vervoegen bij de chirurg die jongste zoon twee weken geleden heeft geopereerd. Voor de controle van de wond, maar, voor ons veel belangrijker, voor de uitslag van het weefselonderzoek. Dat waar we de afgelopen tijd tegenop hebben gezien en tegelijkertijd naar uit hebben gekeken.

De uitslag was goed: het weefselonderzoek van het verwijderde gezwel wees uit dat het niet kwaadaardig was. Pas op dat moment voelden we hoezeer we de afgelopen tijd onder spanning hebben geleefd. Emoties kwamen los bij ons drieën. We zijn via de wijnhandel naar huis gereden: twee flessen champagne werden ontkurkt om even een klein feestje te hebben onder elkaar.

Nu zijn we vooral moe. Je merkt dat de afgelopen tijd een wissel heeft getrokken op ons. 'Gewoon' doorgaan heeft ons erg veel energie gekost. Jongste zoon kroop met tranen in zijn ogen in bed en zei "Ik kan bijna niet geloven dat het nu echt voorbij is."

Wij ook niet.

Gewoon een lekkere week

Dit was een fijne week, ondanks dat we niet veel bijzonders hebben gedaan. Jongste zoon heeft vandaag zijn eerste stappen gezet zonder krukken, zijn herstel gaat goed. Ik heb weer een vak afgerond en weer een stapje gezet met mijn studie. We hebben mijn schoonouders twee nachten bij ons gehad. We zijn een keer uit eten geweest. We hebben een rustig avondje met z'n tweetjes gehad. Mijn vrouw heeft de tuin onder handen genomen. Niks van dit alles is spectaculair, maar het geheel was gewoon fijn.

We genieten van de tijd dat mijn vrouw thuis is, haar sabbatical had niet op een beter moment kunnen komen. Ze heeft de tijd om oudste dochter te helpen met de voorbereidingen voor haar examen. Ze ondersteunt jongste zoon in een van de moeilijkste periodes in zijn leven tot nu toe. Ze neemt mij werk uit handen zodat ik tijd voor mijn studie krijg. Het is alsof er een andere wind waait, een verandering die ons allemaal goed doet. En zij geniet er gelukkig ook van.

Binnenkort zal het weer veranderen, want een time-out is leuk maar er moet brood op de plank komen; van mijn LIO-salaris houden we de boel hier niet lang draaiende. Tot dat moment blijven we genieten van onze tijd samen.

Koninginnedag

The day after. Spierpijn en best wel moe. Maar het was zeker de moeite waard.

Eerst om zeven uur eruit, iets dat best wel een mentale opgave is op een vrije dag. Maar goed, je moet nu eenmaal vroeg beginnen als je mee wil doen aan de vrijmarkt: de beste plekjes zijn snel vergeven. Snel een ontbijtje en vooral koffie wegwerken, de auto vol laden met alle te verkopen zooi, twee klapstoelen mee en gaan. Mijn vrouw, jongste zoon (op krukken) en ik. De grootste vraag was of jongste zoon het zou volhouden.

Geluk gehad met de plek: een plaats die 's ochtends lekker in de zon lag en 's middags en de schaduw. Helemaal goed. Nog meer mazzel: we konden de auto kwijt op steenworp afstand. In een kwartiertje hadden we alles klaar liggen en kon de verkoop beginnen. Natuurlijk ben je al snel de mooiste dingen kwijt: de Nintendo was in no-time verkocht. En daarna druppelde het lekker door. Boeken, cd's, kinderspeelgoed, een GameBoy, sieraden, tennis-sokken, je kan het zo gek niet bedenken of het werd gekocht voor prijzen vanaf 20 cent.

Jongste zoon ontpopte zich als een ware verkoper. Natuurlijk hielp het dat hij op krukken rondliep, dat had hij zelf ook snel door. Maar met z'n tien jaar legde hij een prima onderhandeltalent aan de dag. "Die GameBoy, kan daar niet wat vanaf? Ik geef er 20 euro voor". Jongste zoon terug: "Net was er iemand en die komt misschien zo terug die er 25 euro voor wilde geven, dus nee". De klant: "Ja maar dan ben je veel te duur". Jongste zoon: "Ach, er komt echt wel iemand die hem voor 25 euro koopt". Klant verdwijnt schouderophalend, tien minuten later verkoopt jongste zoon de GameBoy voor 25 euro...

Als je ervoor open staat dan heb je een heel gezellige dag. Elk gesprek dat je met mensen aanknoopt is leuk en verrassend. Zoals de man die een stapel cd's kocht omdat er bij een inbraak in zijn huis al z'n cd's waren meegenomen. Of de vrouw die een kinder-cd met een kabouter erop kocht omdat ze met een vriendin alles spaart dat met kabouters te maken heeft. Of een Amsterdams stel dat voor 5 euro een set speelgoed voor hun kleindochter kocht en er drie telefoontjes aan besteedden om te controleren of ze het wel leuk zou vinden. De man die 5 euro bij zijn vrouw ging lenen om de Gameboy te kunnen kopen.

Alle gezinsleden kwamen langs en bleven even om de sfeer op te snuiven. Op drie uur begonnen we met opruimen en om vier uur zaten we met een kop koffie in de hand 'moe maar voldaan' in onze tuin. We hebben weer wat rommel verkocht, wat mensen blij gemaakt, een gezellige dag gehad en er nog een centje aan over gehouden ook. Van de opbrengst kopen we iets voor het hele gezin.

Meivakantie

Het is vakantie en zoals we in ons gezin gewend zijn waaiert iedereen alle kanten op. Jongste dochter verdwijnt een midweek met een vriendin naar Centerparcs, oudste zoon moeten werken/studeren, oudste dochter is deels bij haar vriend en zal een groot deel van de vakantie ook de hort op zijn. Jongste zoon kan voorlopig geen kant op met z'n krukken en daarmee zijn wij ook aan huis en directe omgeving gebonden. Maandag gaan we met kunst en vliegwerk op Koninginnedag spullen verkopen (wordt nog een uitdaging met die krukken) en eind van de week komen mijn schoonouders een paar dagen op bezoek.

Voor mijn vrouw en mij blijft er niet zoveel ruimte over om iets samen te doen, niet in de laatste plaats omdat we jongste zoon niet alleen kunnen laten. En eigenlijk hebben we wel behoefte aan iets voor onszelf. Misschien dat er ergens in de week een mogelijkheid is om met z'n tweetjes op de motor een ritje te maken, maar veel meer zal het niet zijn. Tenslotte moet ik ook door met m'n studie en dat vraagt tijd. Dus moeten we het van kleine momenten hebben. Los daarvan moeten we de twee weken wachten zien door te komen tussen nu en het moment dat we de uitslag krijgen van het weefselonderzoek van de operatie van jongste zoon. Ik kijk echt uit naar dat moment. Ik ga er vooralsnog maar van uit dat we op die dag een dikke fles champagne wegwerken. Of twee.

Operatie

Terwijl ik dit schrijf ligt jongste zoon in bed, hopelijk diep in slaap. En dat verdient hij ook wel na een van de meest heftige dagen in zijn 10-jarige leven.

Vanochtend rond negen uur kwamen we met z'n drietjes (mijn vrouw, jongste zoon en ik) aan bij het lokale ziekenhuis. De dag van de operatie. Vandaag werd eindelijk het onbekende gezwel uit de voet van jongste zoon gehaald. Eerst langs het opnamebureau. Daar nam een vrouw ons mee naar een wachtkamer. Dat werd wachten... een half uur. Toen werden we eindelijk opgehaald en kon jongste zoon kennis maken met zijn tijdelijke bed.

Tijdens de laatste check bleek dat jongste zoon 's ochtends wat melk had gedronken en bijna ging daardoor de operatie niet door. Uiteindelijk wel, alleen iets later. Dus weer wachten.... alvast een pijnstiller... alvast operatiekleding aan... en weer wachten. Een tv en een stapel Donald Duckjes bracht uitkomst. Voor mij mijn laptop en een studiedocument.

Half twaalf was het zo ver. Mams ging mee en weg was hij, met bed en al. Twintig minuten later was Mams terug en konden we niks anders doen dan wachten. Even naar buiten voor een sigaretje, een mooie helium-ballon gekocht, broodje gegeten (schandalig duur!) en weer wachten. Tot half twee. Nog groggy en verward van de narcose kwam ons jochie weer terug. Dan moet je echt even knokken tegen de tranen. Het duurde twee uur voordat hij iets aan eten en drinken binnen hield en het sein werd gegeven dat we naar huis mochten. Verband moet drie dagen blijven zitten voor de eerste verschoning en hij mag tien dagen zijn voet niet nat maken. De bekende waarschuwingen en do's en don't's - we kennen ze zo langzamerhand wel.

Pijnstillers en verband mee, een vervolgafspraak voor over twee weken en daar gingen we weer. Jongste zoon in de rolstoel. Parkeerkaartje betalen, auto halen en héél rustig naar huis. De krukken proberen bij het uit de auto stappen. Snel naar binnen en een plekje voor hem maken op de bank. Koffie. Sigaret. Waar is de dag gebleven? Pannenkoeken bakken voor de kids, sla voor ons.

Jochie naar bed. Mams slaapt bij hem vannacht in de logeerkamer. Ik slaap alleen. Niemand zal echt goed slapen. En vanaf morgen kunnen we weer... wachten. Tot we over twee weken de uitslag krijgen van het weefselonderzoek. Het ergste heeft hij achter de rug. Hopen we.

Wat een dag. 

Datum bekend

OK, we weten de datum: 25 april wordt jongste zoon geopereerd. Wederom twee weken wachten, maar in ieder geval zit er nu schot in. Daarna nog tussen een paar dagen en twee weken wachten voor de uitslag van het weefselonderzoek, voordat de kurk van de champagne kan. Het pre-op onderzoek ging goed, maar dat stelt tegenwoordig weinig meer voor. Ziekenhuisbezoek nummer vijf hebben we daarmee ook weer gehad.

Overdag gaat het hier prima, het hele gezin draait goed. Iedereen richt zich naar onze reactie. Zolang wij niet panieken, paniekt niemand. Dus als wij werken volgens het adagio 'business as usual', dan doet de rest dat ook. Ze tonen belangstelling voor wat er met jongste zoon gebeurt, maar verder gaan ze vooral gewoon verder met hun dagelijkse beslommeringen. En zo zien we het ook graag, er is nog tijd genoeg om ons zorgen te maken.

Vandaag is mijn vrouw jarig. We eten met z'n tweetjes een hapje buiten de deur, zodat we meteen wat tijd samen hebben om wat er in ons hoofd zit van ons af te praten. De kids bewaken het fort en het is fijn dat dit kan. We genieten van elkaar en vieren daarnaast dat mijn contract verlengd is. Even kort de batterij wat opladen zodat we morgen weer met een glimlach op ons gezicht de dag in duiken, in de wetenschap dat we er altijd voor elkaar zullen zijn.

Ziekenhuis-frustratie

Op de achtergrond speelt elke dag de voet van jongste zoon. Vandaag was het vierde bezoek aan het ziekenhuis en daar kregen we precies te horen wat ik had verwacht. "We kunnen niet met zekerheid zeggen of het gezwel goedaardig is, maar dat het weg gehaald moet worden dat is duidelijk. De aard van het weefsel kunnen we pas bepalen na de operatie. Zullen we dan maar een datum plannen?"

Aan de ene kant snap ik dat dit zo loopt, maar aan de andere kant vind ik het van een ongelooflijke domheid getuigen. Ik ben geen arts, maar dat er een gezwel in zijn voet zat en dat dit verwijderd moest worden, dat was drie weken geleden al duidelijk. Hetzelfde geldt voor het feit dat ze pas kunnen zeggen wat het is nadat ze hebben geopereerd. Maak dan *&%$@! meteen een afspraak voor een operatie in plaats van drie weken tijd door de plee te spoelen. Twee van de vier afspraken hadden trouwens met gemak telefonisch gekund; maar goed, dit is niet de plek om te beginnen over efficiency in de gezondheidszorg...

Morgen mogen we terugkomen voor een onderzoek door de anesthesist en binnen twee weken mag het knulletje onder het mes. Gaat daarna alles zoals we hopen, dan heeft het herstel een week of zes nodig. Fingers crossed.

Sushi

Het is traditie dat als een van de kids een tien op school haalt, dat er wordt getrakteerd. Vroeger was dat eenvoudig: een zelfgebakken appeltaart of boterkoek deed het meestal wel. Maar we kregen een uitdaging toen jongste dochter in tienen begon te grossieren op de middelbare school. Ook de laatste tijd heeft ze weer flink tienen geoogst, dus kleine traktaties hadden ons nog een behoorlijke tijd bezig gehouden. Tijd voor een grotere om een aantal tienen te belonen. En dat werd... sushi eten.

Sushi zelf maken is bijna altijd iets voor mijn vrouw en mij samen, als we wat tijd voor onszelf hebben. Liefst de open haard ook nog aan en een goed glas wijn erbij. Dit keer was het een event voor de jongste twee, mijn vrouw en ik. Dan ook maar meteen goed uitpakken en de tafel gezellig vol zetten met ingrediënten. Mijn vrouw kleedde de tafel mooi aan en voordat we het wisten zaten we aan een echte feestdis. Gezellig, geanimeerd en ontspannen. Een kleine anderhalf uur hebben we zo doorgebracht, een tijd die de kids niet vaak halen bij de avondmaaltijd.

Het was gaaf. Zowel jongste zoon als jongste dochter hebben zelf sushi gemaakt. Ik heb er intens van genoten, alleen al van die twee zo bezig te zien. De tijd vloog voorbij. Dit soort momenten maken de laatste tijd veel meer indruk op me, met de onzekerheid over jongste zoon op de achtergrond. Het lijkt wel alsof ik veel bewuster herinneringen maak. Ik betrap me erop dat ik regelmatig de kids observeer tot op het punt dat het lijkt alsof ik ze aanstaar. Zodra ik me ervan bewust word ga ik snel iets anders doen om geen vragende blikken te krijgen.

Maar goed, dit was een mooie start van het paasweekeinde.

Echte zorgen

Je hebt zorgen en zorgen. Financiële zorgen, zorgen over de schoolresultaten van je kinderen, zorgen over je baan. Maar alles valt in het niet als je te maken krijgt met echte gezondheidszorgen. Helemaal als het een van je kinderen betreft.

Een ernstige ziekte bij een kind zie en hoor je natuurlijk wel eens om je heen. Hoewel de verhalen koude rillingen bij je kunnen opwekken, blijft het toch een beetje de 'Ver van mijn bed show'. Je kan medeleven voelen voor de ouders en medelijden hebben met het kind. Maar daarna schudt je het gevoel van je af en ga je door met je eigen leven, blij dat het jou niet betreft. Wat het echt betekent en hoe het echt voelt, daar kan je jezelf geen voorstelling van maken. Maar nu kunnen we dat helaas wel.

Het is alsof je van de een op de andere minuut in een andere wereld wordt geslingerd. Onze jongste zoon heeft een gezwel in zijn voet. Inmiddels zit hij midden in het onderzoekstraject van röntgenfoto's, echo's en gisteren een uitgebreide MRI. We weten dat het groot is. We weten dat hij pijn heeft. We weten dat het verwijderd moet worden. We weten alleen nog niet wát het is. Dat laatste is natuurlijk het meest zenuwslopende: als je nu maar wist dat het goedaardig was en dat een simpele operatie alles zou oplossen, dan was je meer gerustgesteld. Dan wordt het net zoiets als een gebroken been: iets dat uiteindelijk helemaal heelt.

Maar dat weten we niet. De afspraken die de artsen maken zijn allemaal spoedafspraken. De onderzoeken duren allemaal veel langer dan gepland. Bij standaard onderzoeken wordt zonder uitzondering de specialist erbij gehaald. De huisarts belt persoonlijk op de dag van het onderzoek om meer informatie te krijgen. Dit alles stemt ons natuurlijk niet gerust. We moeten nog een week wachten voordat we ook maar iets meer weten. Want informatie krijgen wij pas als laatsten.

Natuurlijk is jongste zoon bang. Ook hij weet dat er een kans is dat het ernstig is. We praten veel met hem en proberen tegelijkertijd zijn leven (en dat van ons gezin) zo normaal mogelijk door te laten gaan. Het wordt een surrealistische mix van de gewone dingen, zoals: een topo-toets, een spreekbeurt, de judolessen, speelafspraakjes, pasen voorbereiden, gecombineerd met dingen uit een andere wereld: een röntgenfoto, een echo, een MRI, ziekenhuisbezoek, bellen met huisarts. Onze meeste energie gaat daarin zitten: alles gewoon laten lopen als 'normaal' en tegelijkertijd oog houden voor wat jongste zoon extra nodig heeft.

Het beheerst je gedachten vanaf wakker worden tot slapen gaan. Eigenlijk 24 uur per dag, want je droomt er ook over. Wat nou als... wat doen we dan met..... hoe kunnen we dan.... wat betekent dat voor... vragen, vragen, vragen. Veel te weinig antwoorden. Scenario's denderen door je hoofd en dat is alleen nog maar de verstandelijke benadering. Emoties vormt een heel ander verhaal. Op momenten krijgen die de ruimte; meestal 's avonds als je met z'n tweeën bent maar soms ook tussendoor. Soms op momenten dat je het niet kan gebruiken. Emoties die zich niet meer weg laten redeneren, omdat we geen antwoorden hebben. En omdat ze te sterk zijn. Boosheid en verdriet laten zich niet makkelijk tegen houden.

In ons hart hopen we vurig dat we elkaar over een paar weken aankijken en zeggen "Hebben we ons daar nou zo'n zorgen over gemaakt?" Maar totdat we meer weten kunnen we niet anders dan ook met het ergste rekening houden.

Ziekenhuis

'Mijn voet doet pijn bij het lopen'. Het begon als een terloopse opmerking een maand of twee geleden. Jongste zoon had last van zijn voet en hinkte af en toe. De eerste reactie was om het even aan te kijken. Hij had er niet constant last van en kinderen bezeren zich regelmatig bij het buiten spelen. Maar toen het langer aanhield hebben we toch maar een afspraak bij de huisarts gemaakt. Die was duidelijk: er zit iets in zijn voet en ik wil dat er een foto en een echo van wordt gemaakt.

Dat gebeurde vandaag. Geen reden voor alarm, totdat bij de echo de specialist erbij gehaald werd. Er blijkt iets in zijn voet te zitten en het is niet duidelijk wat het is. Het lijkt een groeisel te zijn dat drukt op zijn pezen en wat behoorlijk groot is. Van een routine bezoek waar we niet teveel achter zochten, zitten we een paar uur later in de cyclus van vervolgonderzoek (orthopedist) en waarschijnlijk een operatie. Of het kwaadaardig is daar kunnen ze nog niks over zeggen.

Mijn vrouw en ik zijn een beetje verdwaast. Natuurlijk is onze eerste aandacht gericht op jongste zoon en hem gerust stellen. Tegelijkertijd zijn we bezorgd, boos en verdrietig. Maandag bellen met het ziekenhuis, binnen 5 dagen vervolgonderzoek en daarna kijken we verder.

We can beat this shit.

Nieuwe loot aan de stam

Oudste dochter heeft sinds kort een vriend. Hij is een paar jaar ouder dan zij is. Natuurlijk mooi om die verliefdheid te zien en tegelijkertijd een moment dat je extra oplet. Wie is het, draait hij mee met ons gezin, wat is zijn houding naar ons en de anderen, hoe gaat hij om met oudste dochter. Eerste indruk is goed. Dit weekeinde is hij onverwachts blijven slapen en ook dat loopt goed.

Anders dan bij de vriendjes tot nu toe lijkt dit serieuzer. Het speelt zeker mee dat het een jongen van boven de twintig is bij wie niet alleen maar de hormonen de boventoon spelen. Natuurlijk kijk ik naar hoe hij omgaat met oudste dochter, maar net zo belangrijk is hoe hij in onze 'clan' past. Hij doet goed mee, steekt de handen uit de mouwen, toont belangstelling voor de anderen en gaat vanaf het eerste moment respectvol om met ons. Dat helpt.

Het is een rare gewaarwording dat mijn mening er in dit geval toe doet. Blijkbaar is het belangrijk hoe ik reageer en wat ik van hem vind. Oudste dochter zoekt goedkeuring en aanmoediging, haar vriend wil zich graag welkom voelen. In dit geval is het gemakkelijk om beide te geven wat ze zoeken. Ik voel me plotseling heel erg 'pappa', een mix van bezorgdheid en blijheid. Zo voelt dat dus...

Adolescenten

Vandaag is voor mijn gevoel de winter afgesloten. Het was veertien graden in onze tuin en ik heb zelfs in de zon gezeten met m'n leerboeken. Dat was lekker. Nu is het zo'n typische zondagavond. Het is stil buiten, behoudens af en toe een auto die voorbij rijdt en het geluid van de merels die hun best doen met hun gezang. Het is ook stil in huis. Ik vind dat wel prettig. Ik heb genoeg aan mijn eigen volle hoofd zonder de drukte van de kids erbij. Wellicht egocentrisch van me, maar ik heb het even gehad met achter die vier 'Klein-Duimpjes' aan te hollen. "Maak je kamer schoon, ruim je was op, pomp je fietsbanden op, maak niet zo'n puinhoop van de badkamer"; negen van de tien keer is het als praten tegen een muur. Er is een grens aan hoe vaak ik het vraag. Vanochtend begon mijn dag ook weer met het opruimen van de rotzooi die ze achter hadden gelaten en dat ben ik echt zat. Maar goed, misschien komt dat ook omdat mijn vrouw nu thuis is en ik wat meer afstand van dagelijkse beslommeringen met de kids kan nemen.

Oudste zoon voelt zich niet helemaal goed, maar ik kan niet zo goed inschatten of dat 'self inflicted' is of niet. Hij is nu werk en studie aan het combineren en het kost hem veel moeite zich met de minder leuke elementen van zijn studie bezig te houden. Net als vroeger besteedt hij veel meer tijd aan spel en vrienden dan aan de studie. Tsja, hij weet dat dit de laatste kans is: lukt dit niet, dan is het wat ons betreft over met de studiekansen en moet hij gaan werken. Zijn keus - zijn verantwoordelijkheid.

Ik merk dat ik bij de oudste twee (en in mindere mate ook bij jongste dochter) duidelijk minder vergevensgezind ben. Mijn houding is: als jij er voor kiest om leuke dingen een hogere prioriteit te geven dan je verantwoordelijkheden, dan kom je er nu achter dat ik niet altijd klaar sta om je te helpen de gevolgen op te lossen. Ik moet (net als mijn vrouw) keihard werken om overeind te houden wat we hebben en dan schiet het bij mij in mijn verkeerde keelgat als ik zie dat de kids hun verantwoordelijkheden verwaarlozen. De hoop dat ze uit zichzelf iets in de huishouding zullen doen heb ik allang opgegeven. Maar als ik overduidelijk aan het hollen ben in huis, dan is het erg zuur om te zien dat ze onderuit zakken met de afstandsbediening in de hand of doodleuk voor je neus gaan zitten gamen.

Vanuit mijn opleiding weet ik dat dit hoort bij de ontwikkelingsfase waarin ze zitten. Maar dat ik het begrijp hoeft niet te betekenen dat ik het leuk vind.

Kids vragen tijd

Deze dagen lag de studie een beetje op de backburner. We hebben uitgebreid tijd besteed aan praten over de toekomst (werk vooral), ik heb natuurlijk mijn lessen gedraaid en verder is er veel tijd gaan zitten in de kids. Dat laatste was vooral leuk. En last but not least ben ik al enkele weken op jacht naar een studieboek dat maar niet wordt uitgeleverd.

Woensdagavond hebben we het profiel werkstuk (PWS) van oudste dochter bewonderd. Het hele gezin is mee gegaan naar school, waar we hebben gekeken naar een door haar zelf (en een klasgenote) gemaakte videoclip op muziek van Bob Marley. Best indrukwekkend. Er is een hoop tijd in gaan zitten en dat kon je ook echt wel zien.

Donderdag hebben we de agenda schoon geveegd om bij de Regionale Finales van de Speaking Contest in Zwolle te kunnen zijn. Jongste dochter had de schoolwedstrijden gewonnen en mocht haar school vertegenwoordigen. Was gaaf om te zien: een speech in het Engels ten overstaan van een volle zaal, drie juryleden en drie vragenstellers. Menig volwassene zou plankenkoorts krijgen. Helaas is het haar niet gelukt om de volgende ronde te halen, maar je begrijpt dat ik toch wel zo trots ben als een pauw met drie staarten.

Jongste zoon had wat aandacht nodig in de aanloop naar zijn spreekbeurt over piramides. Na een bezoek aan het Oudheidkundig Museum in Leiden had hij voldoende inspiratie, vier boeken zorgden voor de rest van de achtergrondinfo. Oudste dochter heeft hem PowerPoint geleerd en de rest liep eigenlijk vanzelf. Drie keer thuis oefenen en hij was er weer klaar voor.

De kids vragen vrij veel tijd momenteel. Mijn vrouw en ik praten veel over haar volgende stap qua werk. Misschien starten we wel samen een bedrijf. En in de tussentijd moeten we wat aandacht besteden aan de vernieuwing van de hypotheek en loopt het huishouden ook gewoon door. Oh ja, studie....

Home (almost) alone

Jongste dochter is op vakantie met haar moeder, jongste zoon samen met mijn vrouw bij oma. Oudste zoon en oudste dochter gaan hun eigen gang. En ik, ik heb het rijk alleen samen met m'n wiskundeboeken. Huis is schoon, was zo goed als weggewerkt, bijna geen tijd nodig om te koken en verder geen enkele verplichting. Dus gedraag ik me deze dagen als een student die op zichzelf woont. Het maakt me niet uit wat ik aan heb, ik stel geen eisen aan het eten, ik ben blind voor de omgeving, ik richt al m'n energie op de wiskunde. Hele dagen studeren.

Het vraagt wel dat ik een knop omdraai, het lukt me niet zomaar om alles achter me te laten. Niet letten op de mensen om me heen, me niet druk maken om het huis of de boodschappen is bijna tegennatuurlijk voor me. Ik heb zoveel jaar niet anders gedaan dat het lastig is om het los te laten. Nu mijn vrouw een sabbatical houdt is het wat makkelijker. Ze moedigt me ook aan om me op mijn studie te focussen en dat helpt.

Van huisman naar stuutje...

Vier koppen thee

Tien uur 's avonds aan de eettafel. Ik zit achter mijn laptop nog wat werk te doen met een kop sinaasappel-gember thee. Recht tegenover me zit oudste dochter achter haar laptop iets op te zoeken voor haar debat met naast haar een kop English Breakfast thee met suiker. Rechts van mij zit jongste dochter haar natuurkunde te doen achter een kop English Breakfast thee met zoetjes. Links van mij zit mijn vrouw te lezen in het boek Ancient Egypt vanachter een kop English Breakfast thee met honing. Op de achtergrond klinkt Sky Radio. Op tafel brand een kaar en doen de eerste hyacinten hun best. Buiten regent het.

Soms klopt het gewoon.

Met 50 ben je een ´oudere´

Met 50 lijk je afgeschreven in deze maatschappij. In ieder geval wordt je door de overheid al betiteld als 'oudere: een veelbetekenend etiket dat feitelijk zegt dat je niet meer de moeite waard bent om in te investeren. Waarom zouden ze? Je bent toch niet meer zo productief en 'on the way down.' Woest wordt ik hierom. Ik hoop dat ik een bewijs van het tegendeel ben. Ik ben bijna 50 en bezig met een nieuwe carrière. Ik krijg geen subsidie, beurs, toelage, uitkering of wat dan ook, ik betaal mijn opleiding voor de volle 100% uit eigen zak en regel zelf dat ik werkervaring op doe. Studeer me de blubber en geniet er ook nog van. Prima dat ik het op eigen kracht moet doen, maar plak me dan niet ook nog eens een etiket op alsof ik zo goed als uitgerangeerd ben! Prutsers.

Zo. Dat moest er even uit.

Puberen duurt langer

Puberen begint op steeds jongere leeftijd, maar wat ze er niet bij zeggen is dat het ook op steeds oudere leeftijd pas eindigt. Ik heb het gevoel dat onze oudste zoon nu pas, met zijn 21 jaar, er een beetje overheen begint te komen. Bij oudste dochter lijkt het met haar 17 jaar eerder erger te worden. Met name zij zorgt er regelmatig voor dat ik van frustratie het liefst de gordijnen in zou vliegen. En dan hebben we nog maar twee van de vier kids gehad.

Oudste dochter is echt een geval apart. Net als de meeste tieners niet tevreden over haar uiterlijk, maar in haar geval extreem. Altijd op zoek naar manieren om haar uiterlijk te laten veranderen; als ze het geld zou hebben dan zou ze morgen een afspraak bij de plastisch chirurg hebben. Bij gebrek aan beter zoekt ze haar toevlucht in make-up en kleding. Constant op zoek naar afleiding om maar niet alleen te hoeven zijn en om maar niet te hoeven nadenken. Want nadenken over haarzelf maakt haar depressief. Zo depressief dat ze uiteindelijk zelf begreep dat ze er alleen niet uit zou komen en de hulp van een psycholoog inriep.

Maar ook een psycholoog kan niks bereiken als je denkt dat het een soort Haarlemmer wonderolie is: "ik ga naar de psycholoog en hij gaat me gelukkig maken" is een houding die niet werkt. En dus zakt ze weer terug. Thuis is ze nergens tevreden mee, motivatie om iets te doen ontbreekt en ze lijkt constant de confrontatie op te zoeken. Staat chagerijnig op en gaat chagerijnig naar bed. Slaapt slecht. Eet veel. School doet ze het minimum voor. De vriendenkring lijkt steeds kleiner te worden. Stelt dingen die moeten zoveel mogelijk uit of doet ze gewoon niet.

We hebben zo'n beetje alle manieren wel geprobeerd, van strak en gedisciplineerd tot bijna volledige vrijheid. De psycholoog zegt met zoveel woorden dat vrij laten het beste is en we tegelijkertijd onze eigen grenzen in de gaten moeten houden. Ze moet op het punt komen dat ze beseft dat ze zelf verantwoordelijkheid moet nemen voor haar eigen geluk en dat dit niet te koop is of door een ander kan worden geregeld. Dat doen we, maar het blijft lastig. Tenslotte blijft het je kind en wil je haar behoeden voor onnodige pijn en haar beschermen. Ook die paar grenzen die we hebben moeten we bij haar constant bevechten. De sfeer wordt er vaak niet beter op en de rest van het gezin is niet langer bereid om voor haar op de tenen te lopen.

We nemen het dag voor dag, maar leuk is anders.

Weer een nieuw begin

Mijn vrouw heeft gisteren haar lease-auto ingeleverd en voor het laatst een bezoek gebracht aan het bedrijf waar ze zeven jaar lang heeft gewerkt. Tijd voor een sabbatical, ze gaat zich een paar maanden bezinnen op haar volgende stap. In de tussentijd houdt ze zoveel mogelijk werk bij mij vandaan, zodat ik me maximaal op mijn studie kan storten.

Dat betekent dat mijn dagritme verandert: alle zaken die ik gewend ben om te doen moet ik nu loslaten. Net zoals het een gewenningsproces was om ze aan te leren, is het nu een gewenningsproces om ze los te laten. Ik heb mijn eigen manier van werken: boodschappen doen, schoonmaken, koken, de was doen - voor alles heb ik een werkwijze ontwikkeld die bij mij hoort en waar ik me prettig bij voel. Mijn vrouw doet dat anders en dat is wennen. Gelukkig kunnen we veel begrip voor elkaar opbrengen. Ik accepteer haar werkwijze en zij accepteert mijn nog af en toe bemoeizuchtige blik over haar schouder.

Voor mijn vrouw is het ook een stap. Van een 'high-profile' baan waaraan je als vanzelfsprekend een zekere status en waarde ontleent, terug naar de huishouding en de kids. Van stijlvolle mantelpakjes naar jeans en een warm jack. Van lease-auto naar de fiets. Van zakenlunch naar een gezamenlijke boterham tussen de middag. Waardevol en belangrijk op een andere manier en dat vraagt schakelen. Maar dat kunnen we.

Voor de kids is het ook wennen, alleen veel minder dan vroeger. Ze hebben allemaal al meerdere schakelmomenten meegemaakt en laten een hoge mate van flexibiliteit zien. Het kost ze geen enkele moeite om dat wat ze gisteren aan mij vroegen, vandaag aan haar te vragen.

Zo gaan we verder. We trekken een fles Champagne open op de afsluiting van een mooie maar woelige periode en het begin van... ja, waarvan eigenlijk...? Ach, gewoon het begin van de rest van ons leven.

Mijn wens voor 2012: ontleren

Afleren. Iets dat we vooral associëren met het gedrag van onze kinderen. Afleren om in je neus te peuteren. Afleren om een boer te laten in gezelschap. Afleren van ongewenst gedrag met als doel beter te kunnen functioneren in de maatschappij. Als volwassenen iets moeten afleren dan gebruiken we daar een ander woord voor, alsof afleren iets kinderachtigs is, iets onvolwassens. Iets waarvoor je jezelf zou moeten schamen. Dus noemen we het 'ontleren', waarmee de suggestie wordt gewekt dat hetgeen we moeten afleren tot dan toe een waarde had. In tegenstelling tot neuspeuteren of boeren laten.

Ontleren wordt steeds belangrijker. Je kan het zelfs zien als een vaardigheid die iedereen hoort te beheersen. Beheers je het niet, dan zal je daar stevig last van ondervinden in werk en relaties. Neem een verandering van baan. Meestal wordt je aangenomen vanwege je ervaring of een specifieke skillset. Eenmaal aan de slag bij je nieuwe werkgever kom je er al snel achter dat het niet zo werkt als bij je oude werkgever. De geloofwaardigheid die je had zal je hier opnieuw moeten verdienen, de cultuur die je kende moet je hier opnieuw leren kennen. Alles werkt anders: hiërarchie, anciënniteit, interne politiek. Status en positie hebben een andere betekenis. Dus om die geweldige ervaring en die fantastische skills voor je te laten werken, moet je eerst een heleboel afleren. Een zekere nederigheid en bescheidenheid werken vele malen beter dan de arrogantie van die nieuwkomer die wel eens eventjes zal laten zien hoe het moet.

Ontleren moet je leren, net als elke vaardigheid. Niet iedereen gaat dat even gemakkelijk af. Een mooi voorbeeld wordt gegeven in de film 'The company men', waarin de hoofdrolspeler wordt ontslagen en geen nieuwe baan op zijn niveau vindt. Waarom? Omdat hij in eerste instantie weigert te ontleren en gewoon op dezelfde voet doorgaat. Alsof de wereld zich aan hem moet aanpassen in plaats van omgekeerd. Dit in tegenstelling tot zijn vrouw die een voorbeeld is van hoe het wel moet.

Maar ontleren gaat verder. We roepen met z'n allen luid om vernieuwing op het gebied van milieu, het pensioenstelsel, de voedselproblematiek, de vergrijzing, de gezondheidszorg, de energievoorziening, de multiculturele samenleving, noem het maar op. En tot nu toe komen we niet veel verder dan doen wat we altijd deden: kijken naar het verleden en de bestaande systemen en vervolgens proberen die te verbeteren. Het resultaat is op z'n best te betitelen als oude wijn in nieuwe zakken. Waarom? Omdat we te arrogant of te bang zijn om te erkennen dat de bestaande systemen niet meer werken en dat ook nooit meer zullen doen. Omdat het eng is om vanaf nul opnieuw te beginnen. Omdat we niet kunnen of durven te ontleren.

Ontleren om opnieuw te kunnen beginnen, om echt te innoveren, om de uitdagingen van morgen te lijf te gaan. Of dat nu gaat om een baan, een relatie, een maatschappelijk probleem of wat dan ook. Mijn wens voor 2012.

The day after

En dat was kerst 2011. Twee dagen kerstdiner op rij en nu de resten van een losbandig leven opruimen. Vandaag snel even boodschappen bij AH gedaan in de wetenschap dat op 'the day after' heel veel lekker vlees in de 35% korting ligt. Dus: de vriezer zit weer vol en de komende week hoef ik alleen maar groente te kopen. Vandaag maken we alle restjes op, de koelkast zit nog vol genoeg.

Het is gezellig. Kerstavond en eerste kerstdag waren we met z'n zessen (zonder jongste dochter maar met de vriendin van oudste zoon). Tweede kerstdag waren we met z'n vijven, maar in een heel andere samenstelling: mijn vrouw en ik, jongste zoon en mijn schoonouders. Knus, genieten van lekker eten en alle tijd voor elkaar hebben. De dag erna wakker kunnen worden zonder wekker is ook een kado.

Nu nog een paar dagen rust tot oud en nieuw en dan maken we ons op voor een nieuw jaar. Een jaar waarin heel veel gaat veranderen. Als het gaat zoals we denken dan hebben we over een half jaar drie studerenden in huis, dat zet de toon meteen. Werk voor mijn vrouw zal gaan veranderen. Werk voor mij misschien ook. Voor oudste zoon wordt het de beslissende periode: gaat hij zijn draai vinden in zijn studie of wordt het toch werken. Grote uitgaven zetten we maar in de koelkast totdat daar meer duidelijkheid over is. Ook wat we dit jaar gaan doen met de zomervakantie: het zal een echte last-minute beslissing worden.

Ik hoop op een beter jaar dan 2011; in ieder geval een met minder extremen.

Terugblik

Zo terugkijkend is het alles behalve een makkelijk jaar geweest. Oudste zoon geholpen op zichzelf te gaan wonen en een half jaar later weer terug verhuist. Plannen voor verbouwing gemaakt en weer in de koelkast gezet. Jongste dochter kreeg een gebroken been. Uitdagingen met het werk van mijn vrouw. Een totaal verregende zomervakantie. Problemen met de voortgang van mijn studie. Allerlei kleine tegenslagen met het huis. Auto kapot en maar meteen verkocht. Klein gedonder zoals een gestolen fiets en meer van dat soort dingen. Het is allemaal niet zo gelopen als dat we hadden verwacht en we konden minder genieten dan we hadden gehoopt. Vaak keken we elkaar aan en zeiden we "Ach, als het niet gaat zoals het moet, dan moet het maar zoals het gaat'.

En zo is het ook. Want er waren veel zilveren randjes aan dit roestige jaar. Een paar dagen samen genieten in mooi Portugal. Oranje band judo voor jongste zoon en gele band karate voor jongste dochter (na het gebroken been!). EHBO diploma voor oudste dochter (nee, geen oorzakelijk verband). Het huis zo goed als af. Goede resultaten op school voor alle kids. Een mooie nieuwe (oude) motor. Een ere-diploma van het Generaal Snijders-fonds voor mijn schoonvader. Een baan en nieuwe opleiding voor oudste zoon. Alweer elf jaar samen. Mijn tweede jaar als leraar. Een lang weekeinde jazz-festival in Breda. En natuurlijk het hele gezin weer gezond en bij elkaar.

We weten nu al dat volgend jaar ook de nodige uitdagingen zal meebrengen en dat sommige dingen nooit meer het zelfde zullen zijn. Maar we blijven nieuwsgierig naar wat de toekomst voor ons in petto heeft, inclusief de zilveren en gouden randjes...

Spouwmuurisolatie door Nuon - de uitvoering deel 2

Vanochtend half acht: stromende regen, natte sneeuw en harde wind. Als ik naar buiten kijk parkeert net een bus met aanhanger bij ons voor de deur. De mannen van het isolatiebedrijf. Ik had half en half verwacht dat ze zouden bellen dat ze met dit weer niks konden uitrichten. Maar nee hoor, na een kop koffie trekken ze de regenpakken aan en gaan aan de slag.

De een doet dit werk al drie jaar. Zijn hulp pas drie maanden. Hulp gaat aan de slag met het boren van de gaten en de ander met het inbrengen van het isolatiemateriaal en afvoegen van de gaten. En al snel blijkt dat er bij de opname van het werk door Nuon nog meer over het hoofd is gezien. De buitenmuur van de badkamer en een van de muren van de keuken blijken een te kleine spouw te hebben: die kunnen niet worden geïsoleerd. Dat maakt dat er toch een behoorlijk aantal vierkante meters minder hoeft worden gedaan. Als we achteraf de boel opmeten blijkt het totaal (de niet te isoleren muurtjes plus de reeds geïsoleerde aanbouw) zo'n 55 vierkante meter minder te zijn - één derde van de opgenomen oppervlakte. Dat betekent dus ook één derde minder kosten. Zo langzamerhand begin ik me af te vragen of de adviseur meer dan één muur heeft bekeken.

Blijkbaar gebeuren dit soort dingen vaker. De mannen van het isolatiebedrijf mopperen er over. Ook over de achtergevel: de nok is erg moeilijk te bereiken en dat hadden ze graag vooraf geweten. Ook het boren van de nieuwe ventilatiegaten voor de kruipruimte levert vragen op - waar liggen de leidingen? Met behulp van foto's die ik heb gemaakt tijdens de verbouwing weten we de meeste te vinden. Maar op één plek gaat het bijna fout: de keuken.

Dan blijkt het weer goed te zijn dat ik erbij ben. Want nadat ik mijn zorg heb geuit wordt besloten niet de diamantboor te gebruiken, maar een conventionele boor voor het laatste stuk. Dat bleek de redding te zijn voor zowel een afvoer als een waterleiding. Was daar iets mee gebeurd dan hadden we echt een fors probleem gehad. Evengoed moeten we iets later op zoek gaan naar de oorzaak van een flinke brandlucht. Het blijkt een stuk hout te zijn waar de diamantboor weinig van heeft heel gelaten. De wrijving zorgde voor schroeiend hout en ook dit had makkelijk erger kunnen zijn.

In de loop van de middag is het werk klaar. Overal dwarrelen vlokjes glaswol rond, zodat het lijkt te sneeuwen. In huis blijken met name bij een paar kozijnen scheurtjes in de muur te zitten. Daar is ook glaswol doorheen gekomen, maar niks dat de stofzuiger niet aan kan. En de scheurtjes kan ik vrij eenvoudig bijwerken. De buitenkant van het huis ziet eruit alsof het de mazelen heeft gehad. Natuurlijk heeft het voegmateriaal een andere kleur dan de gevel. Een verfklusje voor het voorjaar.

Tot nu toe is dit hele project er een met meer hindernissen dan ik had verwacht. En we zijn er nog niet. Nu wachten we de rekening af. En daarna het herziene energielabel. Hopen dat dit goed gaat. Wordt (wederom) vervolgd.

Spouwmuurisolatie door Nuon - de uitvoering

Zo op het eerste gezicht leek het 'the best thing since sliced bread': spouwmuren isoleren. Vandaag zijn ze begonnen met de werkzaamheden en daar komen toch al de eerste minpuntjes naar boven. Ja, er is me verteld dat er een aantal gaten ter grootte van een euro-muntstuk moesten worden geboord. Maar bij een 'aantal' gaten had ik me toch heel wat anders voorgesteld dan de Swiss Cheese die ze nu van ons huis hebben gemaakt. Het zijn er al meer dan honderd en ze zijn nog lang niet klaar. Al die gaten worden wel weer opgevuld, maar blijven natuurlijk zichtbaar en moeten geschilderd worden. Hoe moeilijk is het om dit bij de offerte duidelijk te maken? In verkooptermen heet dit 'verwachtingsmanagement'.

Ook blijkt het opnemen van de klus door Nuon niet helemaal vlekkeloos te zijn gegaan: in de werkzaamheden is een aanbouw opgenomen die al volledig geïsoleerd is. Ik ging er vanuit dat de man van Nuon met het boren van controlegaten in de spouw ook had gecontroleerd of de aanbouw al dan niet geïsoleerd was. Niet dus. Blijkbaar kan je ook hier niet klakkeloos vertrouwen op de specialisten. Hetzelfde geldt voor de overige muren: het blijkt dat er een kleine muur is waarvan de spouw te smal is om te isoleren. "Tsja", mompelde de man van het isolatiebedrijf, "blijkbaar is het teveel moeite voor die mensen om even een ladder te pakken."

Dus kan ik nu aan de slag om de rekening omlaag te krijgen en om vast te leggen dat ook eventuele problemen bij het niet te isoleren muurtje onder de garantie vallen. Waarom heb ik daar plotseling wat minder vertrouwen in?

Morgen deel twee van de werkzaamheden. Watch this space...

Internetverbinding

Altijd weer een bron van ergernis. Als je een probleem hebt met internet moet je de klantenservice bellen. In mijn geval die van OnLine. Dat gaat als volgt.

Eerst krijg je een twintig seconden durende melding dat dit telefoontje vijftien eurocent per minuut kost. Daarna moet je jezelf identificeren; dat kan met je klantnummer (die ik natuurlijk niet bij de hand heb) of je bankrekeningnummer (hmmm, waarom krijg ik daar nu een naar gevoel bij). Dan volgt een batterij keuzes die me in totaal 2 minuten en 35 seconden verder helpen, maar natuurlijk niet mijn probleem oplossen. En dan komt natuurlijk het obligate wachtrij-muziekje.

Eindelijk een levend persoon aan de lijn. Die natuurlijk ook niet weet dat ik behoorlijk computer literate ben en die me eerst de standaard rij met oplossingen voor sukkels voorleest. Ja, ik heb het modem ge-reset. Ja, ik heb het ook geprobeerd met restore factory-settings. Ja, ik heb ook de hele lijst oplossingen voor gevorderden afgewerkt. Wat zegt u? Oh, u wilt dat ik het nog een keer doe voor het geval ik maar wat uit m'n nek lul. Zeg dat dan meteen, dat had me weer 45 cent bespaard.

Ik begrijp ook wel dat ze het zo moeten doen, maar ik wordt er zo vreselijk moe van. Waar is dat echte klantcontact gebleven? Als ik me ergens echt als een nummer behandeld voel, dan is het wel bij het callcenter van het gemiddelde nuts- of telecombedrijf. Als er een bedrijf zou bestaan waarbij ik me weer echt klant zou voelen dan ben ik zelfs bereid daar extra voor te betalen. Nu ben ik ook een kwartier verder (à 15 cent per minuut plus de kosten van uw mobiele provider) en heb ik nog geen oplossing...

Ik kwam een tijdje geleden deze strip tegen: http://theoatmeal.com/comics/customer_service . Voor hen die het ook een beetje hebben gehad met callcenters.

Energielabel

Ons huis had nog geen energielabel. Dus toen bleek dat Nuon een actie had waarbij ze feitelijk gratis een energielabel en gratis subsidie voor isolatie konden regelen, zijn we daar meteen op in gesprongen. (Zie http://thuisman.blogspot.com/2011/11/muurisolatie.html). Het rapport is binnen en ik ben eigenlijk best tevreden.

Het huidige energielabel is E, wat voor een huis uit de dertiger jaren redelijk normaal is. Na het isoleren van de spouwmuren gaan we meteen naar energielabel C. Het werd nét geen B. Nu kunnen we een B-label nog wel krijgen, maar daarvoor zouden we aan de slag moeten met een zonneboiler, vloerisolatie of HR++ beglazing. De investeringen daarvoor zijn hoog en de terugverdientijd ligt tussen de 8 en 21 jaar. De investering in de muurisolatie is netto 2800 euro en de verwachte besparing op energiekosten is jaarlijks bijna 900 euro. Bij gelijkblijvende energiekosten hebben we het er dus in vier jaar uit. Voor mij een 'no-brainer'. Tel daarbij op dat we het energielabel en de subsidie-aanvraag gratis hebben gekregen, bij elkaar ruim 500 euro.

Woensdag worden de werkzaamheden uitgevoerd. Eens kijken of we verschil kunnen merken. Wordt (alweer) vervolgd.